نقدی بر آیین‌نامه جدید پذیرش استعداد‌های درخشان مقطع دکتری

مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی وزارت علوم با اعلام بازنگری آیین‌نامه قبلی پذیرش بدون آزمون دانشجویان استعداد درخشان در مقطع دکتری، جزییات آیین‌نامه جدید را تشریح کرد.

 

عبدالرضا نوه ابراهیم،مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی وزارت علوم با اشاره به کلیات این آیین‌نامه گفت:‌ بر این اساس به دانشگاه‌ها اجازه داده می‌شود که حداکثر ۲۰ درصد از ظرفیت دوره روزانه خود را به پذیرش بدون آزمون دکتری اختصاص دهد.

شاخص پژوهشی بخش عمده‌ای از امتیاز این جدول را دارد و ۴۰ امتیاز برای آن درنظر گرفته شده که بر این اساس مقالات علمی و پژوهشی معتبر، گواهی ثبت اختراع، برگزیده شدن در جشنواره‌های معتبر، مقالات چاپ شده در کنفرانس‌های معتبر،‌ تالیف و ترجمه و کیفیت پایان‌نامه در این بخش امتیاز خواهد داشت.

برای شاخص آموزشی ۳۰ امتیاز درنظر گرفته شده است. در شاخص آموزشی معدل، کیفیت دانشگاه محل تحصیل هم در دوره کارشناسی و هم‌ کارشناسی ارشد، طول مدت تحصیلی، برگزیده علمی شدن در المپیادها و مدرک زبان معتبر امتیاز خواهد داشت.

در بخش مصاحبه نیز که برای آن ۳۰ امتیاز درنظر گرفته شده، تسلط علمی داوطلب، نوآوری و کارآفرینی، شخصیت، نحوه تعامل، نگرش‌های فناوری اطلاعات مرتبط با رشته تحصیلی، توانایی فن بیان و انتقال مطالب و همچنین همراستایی زمینه‌های پژوهشی داوطلب با اولویت‌های گروه دیده می‌شود.

وی سال تحصیلی ۹۴ – ۹۵ را به عنوان زمان اجرایی شدن این آیین نامه اعلام کرد.

 

محورهای اصلی در خصوص شرایط شمول این آیین نامه بر اساس گفته‌های ایشان عبارتند از:

۱- کسب معدل ۱۷ در مقطع کارشناسی ارشد و معدل ۱۶ در مقطع کارشناسی
۲- فاصله دو سال بین زمان فارغ التحصیلی مقطع کارشناسی ارشد و دکتری
۳- دارا بودن مدرک زبان از جمله آیلس و تافل
۴- کسب حداقل ۱۰ امتیاز در بخش پژوهش و کسب امتیاز ۷۰ از ۱۰۰ در جدول طراحی شده

به گزارش عیارآنلاین، در ارتباط با رویکردهای مطرح در آیین­ نامه جدید پذیرش استعدادهای درخشان بدون آزمون در دوره دکتری چالش­ها و نکاتی مطرح است که در ادامه اشاره می‌گردد:

الف) چالش­ها و نقد­های وارد بر دامنه شمول آیین­‌نامه

آنچه از شروط ذکر شده در بالا در مقایسه با آیین­ نامه قبلی وزارت علوم برداشت می‌­شود این است که آیین­ نامه جدید سخت­گیرانه­ تر شده است.

استعداد‌های درخشان مقطع دکتری

یک قاعده کلی طراحی آیین­ نامه­ ها این است که عاملی برای ایجاد انگیزه جهت رشد و تلاش افراد باشد. هر قدر آیین ­نامه محدوده‌ی کمتری از افراد را شامل شود و شرایطش سخت باشد، افراد کمتری نیز جهت احراز شرایط آن تلاش خواهند کرد. به عنوان مثال در نظر گرفتن معدل ۱۶ برای مقطع کارشناسی در کنار معدل ۱۷ در دوره کارشناسی ارشد هر چند نشان دهنده توانایی بالای فرد است اما شرط شدن این مسئله باعث می­ شود دانشجویانی که معدل کارشناسی­ آن ها زیر ۱۶ است در دوره ارشد جهت احراز شرایط این آیین ­نامه تلاش نکنند، البته نباید منکر این موضوع شد که معدل کارشناسی قطعا باید در امتیازدهی برای پذیرش در دانشگاه­ها لحاظ شود و ضریب بالایی داشته باشد، اما شرط ورود قرار دادن آن شمولیت آیین­‌نامه را کم می­­کند.

در کنار مسئله فوق، موضوع وقفه حداکثر دو سال بین ارشد و دکتری نیز شرط صلبی است که قطعا باید با شرایط دیگر و خصوصا با وضعیت خاص برجستگان  علمی و فنی تنظیم شود. فرضا دانشجویانی که رزومه پژوهشی- کاری برجسته دارند به عنوان مثال:

۱- برجستگانی که مشکلات واقعی کشور را حل کرده و نفع بالایی به کشور رسانده اند و قراردادهای مناسب صنعتی و پژوهشی را محقق نموده­‌اند و با آشنایی از مشکلات و مسائل کشور قصد دارند دوره دکتری هدف‌دار بگذرانند.

۲- برجستگانی که معمولا پروژه ­های جایگزین سربازی ویژه نخبگان بعد از دوره ارشد انجام می­‌دهند.

و . . . که منجر به ایجاد فاصله بیشتر بین ارشد و دکتری می­شود، ضروری است با به رسمیت شناختن تلاش آنها شرطی فاصله زمانی بین ارشد و دکتری، با فعالیت های علمی، پژوهشی این افراد جبران شود.

البته موضوع ایجاد تنوع در شرایط و توجه به برجستگی­های مختلف افراد برای آیین­‌نامه فوق ضروری می­‌باشد. ممکن است فردی معدل کارشناسی ارشدش قدری کمتر از ۱۷باشد اما به لحاظ پ‍ژوهشی افتخارات درخوری را عاید خودش و کشور کرده باشد و برجسته باشد و به معنی واقعی کلمه استعداد درخشان باشد ولی با شرط فوق و فقط به خاطر چند صدم نتواند وارد سیستم بررسی پذیرش بدون آزمون شود. لازم است تدابیر لازم در موارد اینچنینی اندیشیده شود و کاملا منعطف برخورد شود.

قطعا سخت­گیری و داشتن شاخص­های شفاف در مرحله مصاحبه و پذیرش و نه در مرحله درخواست داوطلبان لازم و ضروری است و به نظر می­رشد مشکل اصلی در برخورد با استعدادهای درخشان در مرحله پذیرش است که شفافیت لازم در زمینه مکانیزم پذیرش دانشجویان برتر وجود ندارد و بعضا بی‌عدالتی­‌هایی صورت می­گیرد که منجر به دلسردی نخبگان و استعدادهای برتر کشور شده که آنها را به سمت خروج از کشور سوق می­دهد.

ب) چالش­ها و ایرادات وارد بر تک آیین‌­نامه­‌ای عمل‌کردن

بدون شک، همه مسئولین و اساتید در دانشگاه­ها به موضوع تفاوت میان دانشگاه­ها و رشته­‌ها واقفند و این موضوع باید در آیین‌­نامه دیده شود. به عنوان مثال معدل ۱۶ دانشگاه­های برتر و نخبه پرور با معدل ۱۷ دانشگاه­های با رتبه­‌های پایین­تر تفاوت دارد و به معنی قوی بودن فرد با معدل ۱۷ نسبت به دانشجوی دانشگاه برتر با معدل ۱۶ نیست. برخی مواقع به یک روال عمل کردن و تک آیین‌­نامه­‌ای نمودن موضوعاتی مثل بحث استعدادهای درخشان، دست دانشگاه­ها را در قبال پذیرش افراد شایسته می­‌بندد. مشاهده شده است که این افراد به دلیل مشکلات حاکم بر سیستم کنکور، خروج از کشور را ترجیح داده‌­اند. در رشته­‌های مختلف وضعیت پژوهش تفاوت دارد. نمی‌­توان گفت که در همه رشته‌­ها کسب امتیاز پژوهشی ۱۰ ضروری است.

با توجه به رویکرد وزارت علوم در خصوص دادن اختیارات به دانشگاه­ها پسندیده است که وزارت محترم علوم در این مورد حساس که سرمایه‌­های نخبگانی کشور با آن درگیر هستند استقلال دانشگاه­ها را نادیده نگرفته و انعطاف لازم را داشته باشد که در غیر این صورت باید منتظر خروج عظیم سرمایه نخبگانی کشور باشیم.

ج) چالش‌های وارد بر نحوه اجرا

تغییر یکباره آیین­‌نامه­‌ها و قوانین همیشه مورد اعتراض نخبگان و استعدادهای برتر بوده است. این مسئله می­‌طلبد که چنانچه اگر قانونی تغییر می­کند فرصت کافی به افراد داده شود تا خود را با شرایط جدید وفق بدهند. پیش از این تغییر یک­باره قوانین برنامه زندگی بسیاری از برجستگان علمی را به هم ریخته است که موجب سرخوردگی آنها شده است. البته این مسئله نخبه و غیر آن ندارد و در سایر آیین­‌نامه­‌ها و قوانین نیز اجرای تدریجی، منطقی و با انعطاف لازم و در نظر گرفتن فاصله زمانی مناسب میان ابلاغ و آغاز اجرا باید در نظر گرفته شود.

جمع‌­بندی:

امید است مسئولان محترم وزارت علوم در خصوص ایجاد تغییر در آیین‌­نامه پذیرش بدون آزمون دانشجویان استعداد برتر، دامنه شمول آیین‌­نامه را نسبت به آیین­‌نامه پیشین افزایش و نه کاهش بدهند و همچنین به نوعی با دادن اختیارات کافی به دانشگاه­ها و همچنین با در نظر گرفتن ماهیت رشته­‌های مختلف تحصیلی انعطاف لازم را در برخورد با استعدادهای برتر داشته باشند. نهایتا در زمینه ایجاد شفافیت و نظارت لازم در نحوه پذیرش استعدادهای برتر و نخبگان در دانشگاه­های کشور ضمن توجه به پیاده­‌سازی آرام و تدریجی آیین‌نامه­ جدید، باعث دلگرمی بیشتر این قشر مهم از جامعه دانشگاهی کشور گردند.

نقدی بر آیین‌نامه جدید پذیرش استعداد‌های درخشان مقطع دکتری

مطالب پیشنهادی دیگر :

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

This blog is kept spam free by WP-SpamFree.

به سایت مرجع آزمون دکتری خوش آمدید

برای دریافت جدیدترین اخبار آزمون دکتری و دریافت آنی نمونه سوالات استعداد تحصیلی و زبان عمومی دکتری همراه با پاسخ های تشریحی ایمیل خود را وارد کنید