جذب هیات علمی براساس سلیقه یا شایستگی؟

ارسال شده در تاریخ ۵ آذر ۱۳۹۳

جذب هیات علمی براساس سلیقه یا شایستگی؟
نگاهی به مکانیسمی که برای دانشگاه‌ها استاد تعیین می‌کند
محقق : روناک حسینی

سازوکار جذب در وزارت علوم تغییر کرده است و از این تغییر نزدیک به چهار سال می‌گذرد. متقاضیان جذب و نشستن بر کرسی هیات علمی دانشگاه‌ها در سامانه جذب حساب کاربری می‌سازند و رزومه‌شان را در آن وارد می‌کنند. از آن طرف هم دانشگاه‌ها در صورت نیاز به استاد به مرکز جذب اعلام نیاز می‌کنند و مرکز هم افراد متقاضی واجد شرایط را برای مصاحبه به دانشگاه معرفی می‌کند. روشی متمرکز و ماشینی شبیه کنکور. سیستمی که در آن سعی شده نقش استفاده نادرست از روابط انسانی در استخدام کم‌رنگ شود. البته این تعبیری است که برخی استادان دانشگاه که در این گزارش با آنها مصاحبه شده به کار برده‌اند. استادانی که ترجیح دادند در این گزارش نام آنها ذکر نشود.

 

می‌گویند سیستم مکانیکی و نقش روابط انسانی کم شده است. حدود چهار سال است که طی یک تصمیم وزارتخانه‌ای و البته مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی، شیوه جذب هیات‌علمی دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی تغییر کرده است. کسانی که متقاضی عضویت در هیات‌علمی دانشگاه‌ها هستند، در سامانه مرکز جذب ثبت‌نام می‌کنند و صاحب یک حساب کاربری می‌شوند که اطلاعاتی را که لازم است در خود دارد. بعد دانشگاه‌ها به مرکز جذب وزارت علوم اعلام نیاز می‌کنند و مرکز هم افرادی را برای مصاحبه به دانشگاه متقاضی معرفی می‌کند.

این مرحله‌ای است که دانشگاه باید برای کسانی که معرفی شده‌اند، زمان مصاحبه تعیین کند، با آنها تماس بگیرد و دعوت‌شان کند. بعد هم شورای جذب دانشگاه، تعیین می‌کند چه کسی برای عضویت در هیات‌علمی مناسب است و تاییدش را به وزارت علوم ارسال می‌کند. در شرایطی که وزارت علوم درگیر تغییر سرپرست‌ها و رد صلاحیت وزیرهای پیشنهادی است، شاید انتظار اینکه توانسته باشد، سروسامانی به تصمیمات قبلی بدهد، چندان بر واقعیت منطبق نباشد. باید دید این تغییر که چهار سال پیش اتفاق افتاده چقدر توانسته است موثر باشد؛ تغییری که به گفته مسئولان برای متمرکز کردن شیوه جذب هیات‌علمی دانشگاه‌ها و جلوگیری از ورود افراد از «درهای پشتی» به کرسی‌های تدریس در دانشگاه و اطلاع‌رسانی عمومی نیاز دانشگاه‌ها به استاد صورت گرفته است. با این وجود کمی پرس‌وجو در دانشگاه‌های بزرگ نشان می‌دهد که با وجود این روش، در چهار، پنج سال گذشته، باز هم کسانی بدون داشتن شرایط جذب، به استخدام دانشگاه درآمده‌اند. هر چند پرونده تعدادی از این افراد، بعد از تغییر ریاست دانشگاه، بررسی شد، اما به گفته استادان دانشگاه و اعضای هیات‌علمی این دانشگاه‌ها، هنوز هم عده‌ای که با دور زدن قوانین به استخدام درآمده‌اند، در دانشگاه‌ها مشغول به تدریسند.

 

محمدرضا رضوان‌طلب، رئیس مرکز جذب وزارت علوم در این رابطه به فرهیختگان می‌گوید: «اگر چنین فرضی وجود داشته باشد، مرکز جذب هیچ‌گونه مسئولیتی در قبال آن ندارد و برخورد در حوزه وظایف گروه‌های نظارتی و بازرسی است. اما زمانی که پرونده افراد برای تبدیل وضعیت به مرکز جذب فرستاده می‌شود، در صورتی که گزارش مستندی وجود داشته باشد، افراد ضعیف یا فاقد صلاحیت کنار گذاشته می‌شوند.» اما به گفته استادان دانشگاه، تخلف‌ها همیشه به این وضوح نیست.
  در غیاب گروه‌های آموزشی
یکی از استادان دانشگاه هنر تهران می‌گوید: «بعضی دانشگاه‌ها می‌خواهند این روش را دور بزنند. اعلام نیاز می‌کنند تا کسی را که می‌خواهند جذب کنند و می‌توانند هر کسی را که نخواستند به مصاحبه دعوت نکنند. یا ترکیب مصاحبه‌کنندگان طوری چیده می‌شود که جریان خاصی غالب می‌شود و مصاحبه در شرایطی برگزار می‌شود که اعضای هیات‌علمی دانشکده از آن بی‌خبرند.» رئیس مرکز جذب می‌گوید متقاضی به عضویت در هیات‌علمی که به دانشگاه معرفی می‌شود، در صورت دعوت نشدن به مصاحبه می‌تواند به مرکز جذب شکایت کند. اما با برگزاری جلسات مصاحبه بدون حضور اعضای هیات‌علمی دانشکده چه می‌شود کرد؟ بی‌خبر بودن هیات‌علمی از برگزاری جلسه مصاحبه می‌تواند باعث شود که فردی نامتناسب با نیازهای گروه، پذیرفته شود یا حق شخص شایسته‌ای پایمال شود.

این استاد دانشگاه می‌گوید: «یکی از دلایلش می‌تواند این باشد که ممکن است فرد مورد مصاحبه، دانشجوی همان دانشگاه باشد و چند ترم هم همان‌جا تدریس کرده باشد. در این صورت می‌توانند صلاحیت یا عدم صلاحیت فرد را تشخیص دهند. ضمن آنکه تشخیص صلاحیت علمی برای استخدام در یک گروه آموزشی را اعضای آن گروه بهتر تشخیص می‌دهند.» یکی از اعضای هیات‌علمی دانشگاه تهران هم در این رابطه می‌گوید: «سابق بر این، قدرت گروه‌های آموزشی بیشتر بود و تصمیم به استخدام استاد در گروه گرفته می‌شد و بعد دانشگاه آن را به اطلاع وزارت علوم می‌رساند و بعد هم بررسی و استخدام می‌کرد. اما اینکه در حال حاضر دانشگاه‌های بزرگ هم به روال دانشگاه‌های تازه‌تاسیس استاد استخدام کنند، به ضرر دانشگاه‌های بزرگ است.» به گفته این عضو هیات‌علمی دانشگاه تهران، قبل از این چهار سال، دانشگاه‌های درجه یک کشور، هیات امنا و هیات ممیزه مستقل اختیارات زیادی داشتند که فقط شامل قوانین استخدام استاد جدید نبود. دانشگاه‌های بزرگ می‌توانستند برنامه آموزشی‌شان را خودشان تدوین کنند ولی با این برنامه متمرکز، وزارت علوم کنترل بیشتری روی دانشگاه‌ها دارد و دانشگاه تهران باید با همان روشی استاد استخدام کند و درس ارائه دهد که یک دانشگاه کوچک در شهرستان که شاید دو سال از تاسیسش می‌گذرد.
 عواقب سیستم فاسد
روش قبلی شفاف نبود. این مساله‌ای است که اغلب استادان دانشگاه روی آن اتفاق نظر دارند. اگر سیستم مدیریت دانشگاهی فاسد باشد، افراد نامناسبی به‌عنوان هیات‌علمی استخدام می‌شوند. یکی از استادان دانشگاه هنر می‌گوید: «مثلا در دوره‌ای، دانشکده سینما و تئاتر دانشگاه هنر، سه مورد استخدام نادرست داشت، از این نظر که هم سوابق علمی‌شان مورد سوال بود و هم سر کلاس ناکارآمد بودند. دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران کسی را با فوق دیپلم به‌عنوان عضو هیات‌علمی استخدام کرد.» یکی از استادان دانشگاه خوارزمی هم معتقد است در دوره رئیس پیشین دانشگاه، حتی با وجود روش متمرکز جذب، تعدادی از پرونده‌های جذب به صلاحدید رئیس متوقف می‌ماند:

«رئیس دانشگاه از قدرتش استفاده می‌کرد و پرونده‌ای را که نمی‌خواست به جریان بیفتد، علی‌رغم تایید وزارت علوم متوقف نگه‌می‌داشت. همین‌طور در آن دوره کسی بود که از شروع دانشجویی‌اش در مقطع دکتری تا حکم استخدام هیات‌علمی‌‌اش در دانشگاه خوارزمی تنها دو سال طول کشید.» به گفته این استاد دانشگاه، هر چند بعد از تغییر رئیس، تا حدودی به تخلفات رسیدگی شد، اما مساله این است که حتی این روش‌ هم «راه‌های دررو» دارد. چیزی که باعث می‌شود یکی از علت‌های اولیه متمرکز کردن اطلاعات استخدام مورد سوال قرار گیرد. هنوز عده‌ای از استادان معتقدند اگر موضوع پارتی‌بازی حذف شود، اینکه خود دانشگاه مثل قبل برای انتخاب و استخدام استاد پیشقدم شود اتفاق بهتری است. هر چند، عده‌ای دیگر هم با رئیس مرکز جذب موافقند که می‌گوید: «پیش از این دانشگاه‌ها با یک اطلاع‌رسانی محدود، می‌توانستند از وجود تعدادی از افراد واجد شرایط مطلع شوند و فرصت‌ها بین اشخاص محدودی توزیع می‌شد. اما الان همه اهل شرق و غرب و در تمامی اقصای عالم از وجود یک کرسی در دورترین دانشگاه کشور مطلع و هر دو طرف به هم معرفی می‌شوند، اما بیش از 90 درصد فرآیند جذب در دانشگاه‌ها متمرکز است.» اما بخش آخر گفته‌های رضوان‌طلب، با آنچه عده‌ای از استادان باتجربه در این چند سال دیده‌اند، متفاوت است.
 نگاه دوگانه به جذب
یکی از اعضای هیات‌علمی دانشگاه تهران می‌گوید: «گسترش دانشگاه‌ها بی‌رویه شده و اشتباه وزارت علوم این است که برای کنترل این پراکندگی، مقرراتی را وضع می‌کند که همه باید رعایت کنند. در حالی که دانشگاه‌های درجه یک باید اختیارات بیشتری داشته باشند.» جز آن، عده‌ای دیگر به نظارت کم وزارت علوم بر روند مصاحبه و استخدام در دانشگاه منتقدند و ایراد وارده را فقدان روش ارزیابی جامع می‌دانند. یک عضو هیات‌علمی از دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه خوارزمی می‌گوید: «در دانشگاه مادری مثل دانشگاه علامه، رئیس سابق قبل از سلسله مراتب، دو نفر را مشخص می‌کرد که از مصاحبه‌شونده سوالات کلی می‌پرسیدند و براساسش فرد را قبول می‌کردند یا رد. این افراد حتی در اولویت استخدام هم قرار نمی‌گرفتند. فرد مردود در مصاحبه بدون اعتراض می‌رفت و بعد می‌دیدیم کسی که استخدام می‌شد سطح علمی پایین‌تری دارد.» در حالت کلی، عده‌ای از دانشگاهیان، نسبت به مساله مکانیزه شدن سیستم نام‌نویسی برای جذب و این شیوه چهار ساله، نظری دوگانه دارند. نکته مثبت، کوتاه شدن نسبی دست کسانی است که اعضای جدید هیات‌علمی را براساس روابط برمی‌گزیدند و نکته منفی، نظارت کم وزارتخانه بر مصاحبه‌ها و کم شدن قدرت گروه‌های آموزشی و کم شدن اختیارات دانشگاه‌های بزرگ است؛ چیزی که رئیس مرکز جذب معتقد است از دست نرفته و دانشگاه‌ها هنوز بیشترین اختیارات را دارند.

مطالب پیشنهادی دیگر :

برچسب‌ها:

یک پاسخ به“جذب هیات علمی براساس سلیقه یا شایستگی؟”

  1. متاسفانه با داشتن سوابق درخشان هیچ نتیجه ای نگرفته ایم

    در کل وزارت علوم داره پول این جوونای بیکارو میخوره.

    همش الکیه

دیدگاه شما چیست ؟

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

This blog is kept spam free by WP-SpamFree.

به سایت مرجع آزمون دکتری خوش آمدید

برای دریافت جدیدترین اخبار آزمون دکتری و دریافت آنی نمونه سوالات استعداد تحصیلی و زبان عمومی دکتری همراه با پاسخ های تشریحی ایمیل خود را وارد کنید